Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

وضعیت سیستمهای حمل و نقل هوشمند و نقش اسناد معماری در کشور: روزنامه تعادل 29 تیر 95

Posted 2016/7/26

سیستم های حمل و نقل هوشمند (ITS) سیستم هایی هستند که در جهت بهبود و اصلاح عملیات شبکه حمل و نقل عمل می کنند و هدف اصلی این سیستم ها افزایش کارایی، نجات انسانها و جلوگیری از اتلاف وقت و انرژی  است.
تجربه های جهانی ثابت کرده است که اولین گام به سوی سیستم های آي تي اس (Intelligent Transportation system) ، طراحی معماری ملی ITS  است که در آن پیش از آغاز پیاده‌سازی سیستم های حمل و نقل اقدام به برقراری هماهنگی میان اجزای آن می شود.

در این سند مشخص خواهد شد که چه سیستم‌هایی با چه اولویت هایی در چه مکان‌هایی و با چه استانداردهایی نصب شود.

در همين خصوص مهدي قطعي مدير پروژه طرح كلان مطالعه و طراحي سيستم هاي حمل و نقل هوشمند درون شهري و برون شهري در گفتگو با «تعادل» با بيان اينكه هدف از این طرح کلان ملی تدوین و ارائه سند ملي سیستم‌های حمل‎و‎نقل هوشمند يكپارچه به منظور تسهیل حرکت و ارتقاء سطح كيفيت، ایمنی، بهره‎برداری از حمل‎و‎نقل عمومی و پاک و یکپارچه، ارتقاء فرهنگي كاربران، قانون‎پذیری، توجه به استانداردها و خودکار‎سازي كنترل ترافيك در شبکه‌های حمل‎و‎نقل برون‎شهری و درون‌شهری با قابليت توسعه بوده است، گفت:  در این راستا پژوهشکده حمل‌ونقل و سیستم‌های هوشمند دانشگاه صنعتی امیرکبیر به عنوان مجری طرح، تمامی مساعی خود را به كار بسته است.

قطعي گفت: اين سند راهبردي خود شامل 9 زيرسند مي شود كه  هدف اصلي اين 9 زيرسند، ارائه راهبردها و چارچوب‌هاي عملياتي براي يكپارچه‌سازي سيستم‌هاي حمل‌ونقل هوشمند با یکدیگر و با ساير موجوديت‌ها و عوامل موثر در حمل‌ونقل، جلوگيري از دوباره‌کاری و ارائه نقشه راه توسعه سيستم‌ها بر اساس برنامه فراگیر و هدفمند بوده است. با اجرای این طرح امکان کاهش قابل توجهی در میزان تصادفات و کاهش هزینه های ساخت و راه اندازی سیستم ها در کشور وجود دارد و مردم و مدیران ترافیک فواید واقعی سیستمها را لمس خواهند نمود. به علاوه در هر زيرسند ضمن ارزيابي اهداف و نيازمندي‌ها، مكانيزم انتخاب بسته‌هاي خدماتي حمل‌ونقل هوشمند و زيرسيستم‌ها و بسته‌هاي تجهيزات و نحوه بهره‌برداري از آن‌ها و مسئوليت‌ها و ملاحظات اجرايي مورد نياز همه مدیریت های مسئول در حوزه ترافیک ارائه شده اند.

وي با اشاره به اين كه امسال اولين  نسخه نگارش سند معماری ملی سيستم هاي حمل و نقل هوشمند ایران تحويل وزارت راه و شهرسازي، وزارت كشور و وزارت علوم شده است، گفت: از آنجا که دانشگاه محیطی غیر انتفاعی است و سهامدار شرکت و یا واردکننده تجهیزات حمل و نقل هوشمند نیست، بهترین مسئول برای تهیه سند مل یمعماری سیستمهای حمل و نقل هوشمند است. زیرا شركت هاي واردکننده و تولیدکننده کالا و محصولات حمل و نقل هوشمند، صرفا کالاهای مرتبط با خود را تبلیغ می کنند و بقيه بخش ها را مغفول مي گذارند و سازمانهای اجرایی نیز متاسفانه، معمولا تحت تاثیر طرز تفکر این شرکتها باقی می مانند. در این راستا دانشگاه صنعتی امیرکبیر تلاش نموده است به عنوان یک قاضی بی طرف، صرفا با توجه به مدلهای علمی و بدون تمرکز بر جنبه های تجاري كه سنخيتي با كار دانشگاهي ندارد، در خصوص حمل و نقل هوشمند سند کاربردی ارائه نماید.

مدير پروژه طرح كلان مطالعه و طراحي سيستم هاي حمل و نقل هوشمند ادامه داد: در سند راهبردي منتشر شده به اولويت هاي کوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت با توجه به پیشرفتهای تكنولوژيكي ايران در بخش‌هاي مختلف صنعتی و دانشگاهی توجه شده است و در واقع اين سند جمع بندي نظرات كارشناسان مختلف در حوزه هاي مختلف حمل و نقل و شهرداري هاست.

قطعي تاكيد كرد: به نظر مي آيد اگر بنا به تغيير و تحولات در حوزه هاي حمل و نقل باشد بايد به اين سند به عنوان نقشه راه نگاه شود تا مسئولان و سازمان هاي مختلف متوجه شوند كه جايگاهشان كجاست، مسير چيست و به كجا بايد برسند. به علاوه از روی این سند می توان فهمید کدام سیستمها می توانند اهداف مدیریت را با کمترین میزان هزینه ارضا نمایند و پیشنیازهای هر سیستم چیست و هر سیستم زیرساخت ایجاد کدام یک از سیستمهای بعدی را فراهم می نماید.

مهدي قطعي تصريح كرد: وزارت راه و شهرسازي و سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای از ابتدا به صورت کاملا فعال در اين طرح وارد شده است و جاده تهران به بازرگان را به عنوان طرح پايلوت براي اجرايي كردن نتايج معماري سند راهبردي در اختيار پژوهشکده حمل و نقل و سیستمهای هوشمند قرار داده است و این زمینه را فراهم نموده است که عملا اين طرح در يكي از جاده هاي بزرگ کشور اجرا شود. وي افزود: همچنين سازمان راهدار یو حمل و نقل جاده ای مصمم است تا با توجه به پيشنهادات سند معماری تغيير و تحولات سیستمها و مكان‌يابي آنها را اجرایی نماید تا بتوان از روی آن میزان تاثیر نتایج معماری در کاربرد را اندازه گیری نمود.

استادیار گروه علوم کامپیوتر دانشكده رياضي دانشگاه صنعتی اميركبير به جايگاه ايران در بخش حمل و نقل هوشمند در دنيا اشاره كرد و گفت: ايران يكي از كشورهاي پيش رو در زمينه آي تي اس (ITS) است و گستردگي سامانه ها و پياده سازي سيستم ها به صورت موردي در ایران بسيار زياد است. وي گفت: به عنوان مثال ايران در مورد خودروهاي به هم متصل جايگاهي نزديك به مرز روز دنیا دارد اما تعداد خودروهايي كه در آن از اين تكنولوژي استفاده شده در مقايسه با خودروهايي كه فاقد اين تكنولوژي هستند قابل مقايسه نيست و بايد تلاش شود تا از اين نوع تكنولوژي در درصد بيشتري از خودروها استفاده شود. وی ادامه داد : اما همين تكنولوژي خودروهاي متصل كه در ايران مورد استفاده قرار مي‌گيرد، قابل رقابت با تكنولوژي هاي روز دنيا در آمريكا، ژاپن و كشورهاي اتحاديه اروپاست. به گفته مدیر گروه علوم کامپیوتر، ايران در بخش ساخت دوربين هاي كنترل سرعت نيز داراي ثبت اختراع است و اساتيد دانشگاهي ایران نيز در اين بخش و در تکنولوژی های وابسته به پردازش تصویر و امواج رادیویی حرف هاي زيادي براي گفتن دارند. وي افزود: همچنين ايران توانسته است در بحث هاي مربوط به  سیستمهای حمل و نقل هوشمند مبتنی بر موبايل و گوشی های هوشمند همچون اطلاع رساني روی موبايل، جمع آوري اطلاعات براي استخراج الگوهاي حركت از مبایل و تشخيص نحوه رانندگی و محاسبه میزان ريسك رانندگی به موفقيت هاي بسیار شایانی دست يافته است.

مهدي قطعي اما با اعلام اينكه در كشور هنوز موفق نشده ايم تا در حوزه خودروهاي بدون راننده به تكنولوژي روز دست پيدا كنيم و در اين بخش نسبت به كشورهاي پيشرفته عقب هستيم گفت: در اين بخش از تكنولوژي هاي  HIGHTECH  عقب هستيم اما با توجه به پتانسيل دانشكده هاي کشور در حوزه علوم کامپیوتر، سیستمهای هوشمند، الکترونیک و مکانیک خودرو، پردازش تصویر و تجمیع نتایج حسگرها،  می توان امید داشت تا در اين بخش ها نيز در برنامه بلندمدت ده ساله، به تكنولوژي هاي روز دست پيدا كنيم.

مهدي قطعي درباره توسعه سیستمهای حمل و نقل هوشمند درون خودرویی نیز گفت: امکان استفاده از برخی از سیستمهای حمل و نقل هوشمند در خودروهای شخصی به دلایل حفظ حریم شخصی به سادگی وجود ندارد، با این حال در خودروهای حمل و نقل عمومی مانند اتوبوس هاي درون شهري و برون شهري که بخشی از  بودجه های آنها به صورت دولتی تامین می شود، پياده سازي تكنولوژي های حمل و نقل هوشمند درون خودرویی آسان تر  بوده و فرآيند ساده تري نيز دارد. از سوی دیگر چنانچه ادارات بیمه و پلیس راهنمایی و رانندگی ملاک عمل خود را درباره نرخ بیمه، تخفیفات بیمه و جرایم رانندگی نتایج تحلیلی سیستمهای حمل و نقل هوشمند قرار دهند، می توان برای رانندگان خطرناک هزینه های بالاتر و برای رانندگان ایمن هزینه های کمتر ایجاد نمود و بدین وسیله در فرهنگ سازی و بهبود فرهنگ رانندگی اثر گذاشت.

قطعي در بخش ديگري از صحبت هاي خود از جنبه های بسیار گسترده در حمل و نقل هوشمند ابراز خرسندی نمود و اضافه کرد، پیشرفتهای تکنولوژیکی درعرصه های گوناگون می تواند در بستر حمل و نقل هوشمند و شهر هوشمند مورد استفاده انسان قرار گیرد و به بهبود سطح کیفیت زندگی انسان بیانجامد. به عنوان نمونه وی از ورود پهبادها به موضوع كاربردهاي نظارتي در حمل و نقل هوشمند اشاره کرد و افزود: تا پيش از اين پهباد بيشترين استفاده را در بخش هاي نظامي داشت، اما با توجه به پتانسيل وزارت دفاع ایران مي توان استفاده  از پهبادها در سيستم هاي نظارتي را گسترش داد كه البته در حال حاضر تنها در حد مدل‌هاي آزمايشگاهي طراحی و اجرا شده است.

مدير پروژه طرح كلان مطالعه و طراحي سيستم هاي حمل و نقل هوشمند درون شهري و برون شهري  به تاثير استفاده از سيستم هاي حمل و نقل هوشمند در كاهش هزينه هاي حمل و نقل و كاهش ميزان كالاي قاچاق نيز اشاره کرد و تصريح نمود: البته ما در كشور در اين بخش دچار عقب‌ماندگي هستيم زيرا از آنجايي كه در بخش هاي مربوط به حمل و نقل كالا و گمرك به سيستم‌هاي جديد و هوشمند اعتماد چنداني وجود ندارد در نتيجه نمي توان تاثير استفاده از اين سيستم ها را در كشور به طور مستقيم ديد. قطعي ادامه داد: به عنوان مثال در بسیاری از كشورهاي دنيا از اشعه ايكس براي عكسبرداري و بازرسي محموله هاي باري استفاده مي شود و استفاده از اين تكنولوژي هم در بخش هوايي و هم در بخش جاده اي ( براي پردازش بار كاميون ها) از دقت بالايي برخوردار است. وی اضافه نمود چنين طرحي هم اكنون  به عنوان نمونه در دانشگاه تهران، در حال طراحي و آماده شدن براي اجراست و پس از اتمام مي تواند به عنوان طرحي كاربردي در بخش هاي مختلف حمل و نقل مورد استفاده قرار گيرد و لذا می توان روی این سیستمها در کاربردهای بیشتری ورود پیدا نمود.

 استاديار دانشگاه صنعتی اميركبير تاكيد كرد: در صورتي كه بخش هاي مختلف حمل و نقل( هوايي ، دریایی، ريلي و جاده اي) به محيط هاي دانشگاهي اعتماد كنند، دانشگاهيان مي توانند در اين بخش ها كمك هاي شاياني برای بهبود سیستمهای حمل و نقل ارائه نمایند.

مهدي قطعي تصريح كرد: در كشور ما در حوزه حمل و نقل هوشمند امكانات فراهم است و مي توان با استفاده از اين امكانات در كنار تفكر سيستماتيك با مشكلات مربوط به بخش حمل و نقل مانند قاچاق، امنیت، تصادفات مقابله كرد و هزينه هاي جاري را نيز در هر يك از بخش ها كاهش داد.

روزنامه تعادلروزنامه تعادل